O nas

Stowarzyszenie Miłośników Egiptu „Herhor” zawiązało się we wrześniu 2000 r. z inicjatywy dużej grupy osób wspierających działania Polsko-Egipskiej Misji Skalnej w Deir el-Bahari.

Gdy okazało się, że istnieją trudności z przekazywaniem subwencji na tę misję za pośrednictwem fundacji, jaka była początkowo wskazana darczyńcom, padła propozycja powołania niezależnego stowarzyszenia, którego jednym z zadań statutowych byłoby wspieranie polskich badań archeologicznych w Egipcie.

Jednocześnie od dawna było wiadomo, że Egipt – zarówno starożytny, jak i współczesny – stanowi obiekt szczerej fascynacji dla wielu osób i że stworzenie forum, jakie umożliwiłoby wzajemne kontakty między takimi osobami, może się spotkać z powszechną pozytywną reakcją.

We wrześniu 2000 r. na zebraniu założycielskim grono ponad 50 osób podpisało wolę założenia Stowarzyszenia. Swą nazwę Stowarzyszenie zawdzięcza hipotezie, że Misja Skalna w swoich badaniach jest na tropie grobowca arcykapłana i króla Herhora z końca XX dynastii, którego postać jest w Polsce dobrze znana dzięki uczynieniu z niej jednego z bohaterów (choć negatywnych) powieści Faraon Bolesława Prusa.

Formalności związane z rejestracją Stowarzyszenia trwały kilka miesięcy i ostatecznie w lutym 2001 r. Sąd Rejestrowy dla M. St. Warszawy wydał wyrok powołujący Stowarzyszenie do życia.

Od września 2005 r. Stowarzyszenie Miłośników Egiptu „Herhor” ma status Organizacji Pożytku Publicznego.

Nasze cele

 
1. Zrzeszenie wszystkich miłośników Egiptu w Polsce.

2. Wspieranie polskiej egiptologii w kraju i polskich badań archeologicznych w Egipcie.

3. Informowanie o odkryciach archeologicznych i badaniach egiptologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem wkładu nauki polskiej.

4. Popularyzacja wiedzy o Egipcie (od starożytności po współczesność) w kraju i za granicą.

5. Promocja współczesnej kultury egipskiej w Polsce.

6. Utworzenie stałej polskiej placówki badawczej w rejonie Luksoru.

7. Utworzenie specjalistycznej biblioteki egiptologicznej w Warszawie.
 
 

Kim był Herhor?

Herhor, jeden z bohaterów (aczkolwiek negatywny) książki Bolesława Prusa „Faraon” był postacią historyczną. Ten staroegipski generał, być może wywodzący się z rodziny zegiptyzowanych Libijczyków, żył w II połowie XI w. przed Chr., do najwyższych godności dochodząc w czasach panowania króla Ramzesa XI.

W czasie wojny domowej ze zbuntowanym nubijskim korpusem armii w 19 roku panowania tego władcy (ok. 1080 r. przed Chr.), prowadząc wojska faraońskie, po bitwie w rejonie Hardai w środkowym Egipcie odzyskał cały południowy Egipt. Zbuntowana armia nubijska wycofała się na południe poza Pierwszą Kataraktę, jednak w czasie odwrotu podczas kilkudniowego postoju w Tebach dokonała bezprzykładnej dewastacji i grabieży grobowców królewskich na nekropoli w Dolinie Królów, połączonej z bezczeszczeniem królewskich mumii. Ten nie mający precedensu akt barbarzyństwa oraz fakt, że także świątynie tebańskie uległy w czasie wojny poważnym zniszczeniom, a ich skarbce były ograbione, stał się przyczyną wprowadzenia przez Herhora w Tebach tzw. Ery Odrodzenia (ok. 1080–1070 przed Chr.).

Z religijnego punktu widzenia ten akt tzw. ponownych narodzin (whm mswt) oznaczał rytualne ponowienie stworzenia świata, dzięki czemu mogła ponownie zaistnieć Maat – mityczna córka Stwórcy, oznaczająca boski ład, porządek, sprawiedliwość i prawdę. W praktyce Era Odrodzenia była rodzajem nadzwyczajnego stanu wyjątkowego czy wojskowej dyktatury, gdy cała nominalna władza została skupiona w rękach jednego człowieka, co miało zapewnić sprawne rządy w okresie odbudowy po zniszczeniach wojennych. Herhor, który pozostawał najwyższym dowódcą wojskowym, otrzymał dodatkowo tytuły wezyra (= zwierzchnika administracji terytorialnej), „szefa spichlerzy” (= zwierzchnika resortu gospodarczego) w całej południowej części kraju, „królewskiego syna z Kusz” (= zwierzchnika terenów położonych na południe od Egiptu, często umownie określanych dziś jako Nubia), a przede wszystkim tytuł arcykapłana Amona – tradycyjnego zwierzchnika całej Tebaidy.

W tym samym czasie także w Dolnym Egipcie wprowadzono Erę Odrodzenia i władza była tam sprawowana przez generała i arcykapłana Nesbanebdżedu (zwykle określanego greckim skrótem jako Smendes). Herhor i Smendes przedstawiali się jednak tylko jako administratorzy „Państwa Amona”, czyli Egiptu składającego się z dwóch części: południowej i północnej, w którym najwyższą władzę pełnił sam bóg Amon. Herhor przedstawiał się oficjalnie jako współwładca (tzw. koregent) Amona i z tego względu przyjął pełną tytulaturę królewską, a jego imię było zapisywane w kartuszu. W trakcie specjalnej ceremonii na samym początku Ery Odrodzenia Amon „przyznał” mu w publicznej wyroczni 20 lat sprawowania władzy, co zapewne miało zapowiadać długość trwania Ery Odrodzenia. Ze źródeł wynika jednak jasno, że Herhor zmarł już w siódmym roku tego okresu.

Okres panowania Herhora (który z racji używania imion królewskich jest przedstawiany często jako uzurpator wciąż wówczas żyjącego króla Ramzesa XI) był dla Teb dobrym czasem odbudowy. Z zachowanych źródeł wiadomo, że odnowie i powiększeniu uległa wówczas wielka świątynia Amona w Karnaku (powstał wtedy tzw. Drugi Pylon tej świątyni), a zdewastowane mumie faraonów były ponownie owijane w bandaże, zaopatrywane w amulety i sukcesywnie uroczyście chowane w swoich grobowcach w Dolinie Królów. Ze sprowadzonego z terenów Libanu drogocennego drewna cedrowego wykonano nową świętą barkę Amona, którą niesiono w czasie szczególnie uroczyście obchodzonego tebańskiego święta Opet w szóstym roku Ery Odrodzenia.

Herhor ze swą niedawno poślubioną nową małżonką Nodżmet (z poprzednich małżeństw miał w tym czasie już 23 dzieci) cieszył się z małego synka Amenemensu („Amon jest w królu”), który jako syn króla miał być następcą tronu. Z moich badań wynika, iż jako 28-letni mężczyzna Amenemensu faktycznie został królem, będąc w Tebach koregentem rezydującego na północy Egiptu w Tanis króla Psusennesa I. Panował tylko cztery lata i zmarł w niejasnych okolicznościach, a jego grobowca, podobnie jak grobowca Herhora, dotychczas nie odnaleziono. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że obaj leżą w jednym grobowcu i uważam, że może nim być stary grobowiec wykonany dla króla Amenhotepa I, do którego od kilku lat próbuje dotrzeć Misja Skalna. Ponieważ poszukiwania te zostały w roku 2000 nagłośnione przez media jako poszukiwania grobu Herhora, nasze Stowarzyszenie Miłośników Egiptu założone wkrótce potem, między innymi w celu wspierania i promowania polskich badań archeologicznych w Egipcie, w tym także badań Misji Skalnej, zostało za zgodą członków–założycieli nazwane „Herhor” i taką samą nazwę posiada biuletyn Stowarzyszenia.

Prof. dr hab. Andrzej Niwiński

Bibliografia:
Kees H., Herihor und die Aufrichtung des thebanischen Gottesstaates, Getynga 1936;

Kitchen K., The Third Intermediate Period in Egypt (1100–650 B.C.), Warminster 1986;

Redford D., Herihor, [w:] Lexikon der Ägyptologie, t. II, Wiesbaden 1977, 1129–1133;

Bonheme M.-A., Le Livre des Rois de la Troisieme Période Intermédiaire. I., Kair 1987;

Niwiński A., Bürgerkrieg, militärischer Staatstreich und Ausnahmezustand in Ägypten unter Ramses XI. Ein Versuch neuer Interpretation der alten Quellen [w:] Gegengabe. Festschrift für Emma Brunner-Traut, Tybinga 1992, ss. 235–262;

Ogden G., „Herihor” [w:] The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt, t. II, Oxford 2001, s. 93.

Jak działamy?

Edukujemy - Stowarzyszenie Miłośników Egiptu Herhor - Kamil Zachert - herhor.org.pl

Edukujemy

Nasze Stowarzyszenie organizuje popularnonaukowe spotkania egiptologiczne, prelekcje na tematy...

Publikujemy - Stowarzyszenie Miłośników Egiptu Herhor - Kamil Zachert - herhor.org.pl

Publikujemy

Wydajemy książki, katalogi i czasopismo popularnonaukowe poświęcone szeroko rozumianej...

Odkrywamy - Stowarzyszenie Miłośników Egiptu Herhor - Kamil Zachert - herhor.org.pl

Odkrywamy

Polsko-egipska Misja Skalna w Deir el-Bahari – prowadzi badania archeologiczne na stanowisku...

FreshMail.pl