Sceny religijne na sarkofagach z okresu XXI dynastii

Projekt zebrania i opracowania scen religijnych na sarkofagach z okresu 21 dynastii - Kamil Zachert - herhor.org.pl

Sarkofagi te (XI–X w. p.n.e.) należą do głównych źródeł naszej wiedzy o religii Egiptu, obecnie jest znanych ponad 600 na całym świecie, ale ich opracowania należą do wyjątkowych. Do tych nielicznych publikacji należą dwa tomy Katalogu Generalnego z Muzeum Egipskiego w Kairze oraz tom katalogu Muzeum Egipskiego w Turynie, opracowane przez animatora obecnego projektu, prof. Andrzeja Niwińskiego z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, który przygotowuje obecnie kolejna taka publikację – katalog sarkofagów z XXI dynastii w paryskim Luwrze.

Każdy sarkofag z tego okresu – to kilka metrów kwadratowych powierzchni gęsto pokrytej symbolicznymi przedstawieniami kryjącymi bogate przemyślenia Egipcjan na temat Boga, świata i człowieka, życia i śmierci, zła i dobra, zawarte w formie scen figuralnych, które mają taką sama wartość, jak teksty. Niemal na każdym sarkofagu spotykamy niepowtarzalny zestaw takich scen, co w sumie daje ogromną ilość wariantów. Pilnym zadaniem jest uporządkowanie tych scen, wykonanie dokumentacji fotograficznej i rysunkowej oraz opisów wszystkich tych kompozycji, dzięki czemu powstanie, po raz pierwszy w dziejach archeologii Egiptu, potężna baza danych. Kolejnym zadaniem będzie dokonanie interpretacji wszystkich motywów ikonograficznych i opublikowanie całego materiału w postaci serii studiów ikonograficznych poświęconych poszczególnym tematom.

Projekt zebrania i opracowania scen religijnych na sarkofagach z okresu 21 dynastii – herhor.org.pl
Fot. Andrzej Niwiński
Realizacja całego przedsięwzięcia potrwa kilka lat. W pierwszym okresie prace będą się koncentrować na gromadzeniu materiałów z ogromnej kolekcji sarkofagów znajdującej się w Muzeum Egipskim w Kairze. Poza sarkofagami wyeksponowanymi oraz równie wielka ich liczbą przechowywana w niedostępnych dla publiczności magazynach na poddaszu Muzeum, niedawno odkryto znaczną liczbę obiektów zachowanych znacznie gorzej, niekiedy w stanie fragmentarycznym, które przed wiekiem były umieszczone, bez jakiejkolwiek rejestracji, w podziemiach muzealnych. Andrzej Niwiński został zaproszony do dokonania inwentaryzacji tych obiektów i ich dokumentacji, z myślą o ostatecznej publikacji w ramach serii Katalogu Generalnego. W pracach dokumentacyjnych wezmą też udział inni członkowie Stowarzyszenia „Herhor”: Dagmara Haładaj i Kamil Zachert.

Oprócz prac dokumentacyjnych w Kairze projekt sarkofagowy obejmuje systematyczne gromadzenie danych z innych kolekcji egiptologicznych. Pełną dokumentację A. Niwiński wykonał już w Muzeum Brytyjskim oraz w Muzeum Archeologicznym w Madrycie. Inne ośrodki posiadające kolekcje sarkofagów oczekujących na dokumentację – to m.in. Bruksela, Florencja, Kopenhaga, Berlin, Istambuł, Lejda, Waszyngton, Nowy Jork.